Mitologia

Chalkidike górzysta kraina w północnej Macedonii, tworząca półwyspy: Pallene, Sithonia i Akte. Została skolonizowana przez mieszkańców Chalkis, słynęła z kopalni ołowiu i z ożywionego handlu. W V w. p.n.e. wchodziła w skład związku morskiego Aten. W r. 348 p.n.e. została, podbita przez Filipa II Macedońskiego.

Chalkis dziś Negroponte; główne miasto na Eubei, słynne z kopalni miedzi i wyrobów z brązu. Mieszkańcy CA. założyli wiele kolonii zarówno na terytorium Półwyspu Bałkańskiego i wysp, jak w dalekiej Italii; są to m.in. Naksos, Torone, Katana, Leontinoj, Kyme i in. Ojczyzna mówcy Izajosa oraz poetów: Likofrona i Euforiona.

Chaos mit. 1. pusta, niezmierzona przestrzeń podziemna i jej personifikacja, bóstwo podziemne, ojciec Erebu i Nocy. 2. bezkształtna masa pierwotna, z której powstał uporządkowany świat, kosmos.

Charadra 1. miasto w Fokidzie nad rzeką Charadros. 2. miasto w Epirze. 3. miasto w Messenii.

Charadros 1. rzeka w Fokidzie, prawy dopływ Kefisosu. 2. rzeka w Messenii. 3. rzeka w Argolidzie, dopływ rzeki Inachos.

Charaks z Pergamonu kapłan, filozof i historyk grecki z czasów cesarstwa, autor Historii greckich i rzymskich.

Chajremon 1. ateński poeta tragiczny z IV w. p.n.e., pisał tragedie przeznaczone jedynie do czytania. 2. przedstawiciel filozofii stoickiej (I w. n.e.), dyrektor biblioteki w Aleksandrii, wychowawca Nerona, autor dzieł religijnych, historycznych, jak również dotyczących hieroglifów egipskich. Zachowało się nieco fragmentów. 3. poeta liryczny, którego trzy epigramy zachowały się w Antologii Palatyńskiej.

Chajrestratos syn Chąjredemosa, urodzony w Rhamnus, rzeźbiarz (niw. p.n.e.). Wykonał na zamówienie Megaklesa posąg Temidy znaleziony w Rhamnus, w małej świątyni w świętym okręgu Nemezis. Obecnie znajduje się on w muzeum w Atenach.

Chaldeja południowo-wschodnia część Babilonii, od Eufratu do Pustyni Arabskiej; kapłani chaldejscy słynęli ze znajomości astrologii i daru wróżbiarskiego.

Chaikedon (gr. ChalkŚdSn lub KachledSn) dziś Kadikóy; miasto w Bitymi nad Bosforem, na wprost Bizancjum, założone przez Megarejczyków w VII w. p.n.e., ważny punkt handlowy. Znajdowała się tam słynna wyrocznia i świątynia Apollina.

miasto w Mauretanii, poprzednio zwane łoi, za cesarstwa stolica prowincji Mauretania Caesariensis. 3. stolica Kappadocji, pierwotnie Mazaka; dziś ruiny w pobliżu Kaysari w Turcji. 4. miasto w Fenicji, ojczyzna cesarza Aleksandra Sewera, pierwotnie zwane Arca lub Arcena urbs, skolonizowane przez Rzymian i nazwane przez .nich C. Cezarion (Caesarion) zdrobniałe imię Ptolemeusza Cezara (47-30 p.n.e.), syna Kleopatry i – wg tradycji panującej u pisarzy starożytnych – Cezara. Po klęsce Kleopatry C. został zamordowany z rozkazu Oktawiana. cezura (gr. tomt, tac. caeswa) termin metryczny oznaczający przestanek w wierszu przypadający wewnątrz stopy lub metrum.

Chabrias z Aiksone uczeń Platona, słynny dowódca ateński podczas igrzysk i olimpiady, wielokrotny strateg w latach 389 — 357 p.n.e., walczył w interesie Aten a także w służbie królów Cypru i Egiptu. Zginął na Chios.

Chajrefont (Chajrefoli) ze Sfettoa gorący zwolennik Sokratesa; miał się -zwrócić do wyroczni w Delfach z zapytaniem, kto jest mądrzejszy od Sokratesa, na co otrzymał następującą odpowiedź: są fos SafokiSs sofóteros d’Euripldes, andrSn de ptintSn sofótatos SSkrates (mądry Sofokles, mądrzejszy Eurypides, ze wszystkich ludzi najmądrzejszy jest Sokrates). CA. miał napisać tragedię pt. Heraklidzi.

cessio bonorum łac. dobrowolne odstąpienie swego majątku przez niewypłacalnego dłużnika wierzycielom. Dzięki temu aktowi dłużnik unikał infamii. C. b. została wprowadzona w I w. p.n.e.

cestrus (łac., także cestrum, z gr. kestron) rylec metalowy, za pomocą którego w tzw. technice enkaustycznej rozprowadzano farby woskowe na płycie kamiennej lub na desce.

ceterum censeo łac. ja zresztą jestem zdania. Początek wypowiedzi Katona Starszego, usiłującego przekonać senat rzymski o konieczności wznowienia wojny z Kartaginą i ostatecznego jej pokonania; dlatego powtarzał ustawicznie ceterum censeo Carthagmem delendam esse, ja zresztą jestem zdania, że Kartaginę należy zburzyć;

Cethegus przydomek niektórych przedstawicieli rodu Korneliuszów: 1. Marcus Comelius C. pretor w r. 211, konsul w r. 204 p.n.e., pokonał w r. 203 brata Hannibala, Magona; był wybitnym mówcą. 2. Caius Comelius C., konsul w r. 197 p.n.e., odniósł zwycięstwo nad Galami w północnej Italii. 3. Publius Cornelius C. skazany był w r. 88 p.n.e. przez Sullę na wygnanie, potem jednak przeszedł na stronę Sulli i wrócił do Rzymu, gdzie cieszył się wielką popularnością. 4. Caius Cornelius C; przyjaciel Katyliny i uczestnik jego spisku; postawiono mu za zadanie zabicie kilku senatorów, przede wszystkim Cycerona. Przez wysłanie listu do AUobrogów ujawnił swój udział w spisku; został uwięziony wraz z Lentulusem i stracony 5 grudnia 63 r.-p.n.e.