Mitologia

Charisteria 1. święto państwowe w Atenach, o charakterze dziękczynnym, obchodzone w 12 dniu miesiąca Boedromion na pamiątkę wznowienia demokracji przez Trazybulosa w r. 403 p.n.e. 2. dary dziękczynne, wota składane w świątyni za uratowanie od niebezpieczeństwa, przywrócenie zdrowia itd. 3. dzisiaj często tytuł księgi zbiorowej ofiarowanej jubilatowi.

Chariton autor jednego z wcześniejszych (I/II w. n.e.) romansów greckich pt. Ta perl Chajrean ka] Kallirrhoen (Historia Chajreasa i Kalliroe), zachowanego. Na uwagę zasługuje tło historyczne (dość zresztą konwencjonalne); fabuła jest typowa oraz stosunkowo jeszcze prosta (w porównaniu z romansami następ                                                                                                                            nego okresu).

Charon mit. przewoźnik dusz, który przeprawiał je łodzią przez Jezioro Acherońskie do Hadesu. Zmarłym wsuwano do ust obol, aby mieli czym opłacić u Ch. przewóz, ndulon. Wyobrażano Ch. jako starego, brzydkiego człowieka z brodą, w kaftanie z jednym rękawem, zwanym eksomfs (używanym przez robotników i niewolników) i w kapeluszu podróżnym. Od niego wywodzi swe imię etruski demon śmierci Charu, Charun.

Po śmierci Krassusa, gdy na widowni politycznej zostali tylko C. i Pompejusz, doszło między nimi do konfliktu. Pompejusz sprzymierzył się z senatem i otrzymał od niego rozległe pełnomocnictwa. Wówczas nakazał C. powrót do Rzymu, bez wojska. C. rozkazu nie usłuchał, powrócił, ale z wojskiem, przekraczając po pewnym wahaniu rzeczkę Rubikon, która stanowiła granicę pomiędzy prowincją Galią a właściwą Italią, gdzie imperator nie mógł wkraczać z wojskami. Było to sygnałem wojny domowej. Pompejusz nie dotrzymał mu placu i porzucił terytorium Italii, zamierzając zgromadzić przeciw C. swoje legiony znajdujące się w prowincjach wschodnich. Liczył też na pomoc królów Wschodu, wśród których cieszył się dużą popularnością. Jednakże nadzieje te go zawiodły; pobity przez C. pod Farsalos w Tesalii (w r. 48), uciekł do Egiptu, gdzie został podstępnie zabity przez króla Ptolemeusza, który mu udzielił schronienia. Po rozproszeniu resztek pompejańczyków w Azji Mn., Egipcie i Tunisie (prowincja Afryka), C. powrócił w triumfie do Rzymu i stał się panem wielkiego imperium. W r. 46 uzyskał władzę dyktatora na 10 lat i wprowadził szereg reform, które dobitnie świadczyły o jego talentach prawdziwego męża stanu. Reformy dotyczyły zarówno wojska jak finansów, kalendarza jak administracji państwowej. Przez cały czas swej kariery reprezentował taktykę zbliżenia zdobywców i podbitych. Jedną z ustaw wydaną za jego konsulatu była surowa ustawa przeciwko nadużyciom w prowincjach; hojnie też udzielał obywatelstwa rzymskiego.

cessio bonorum łac. dobrowolne odstąpienie swego majątku przez niewypłacalnego dłużnika wierzycielom. Dzięki temu aktowi dłużnik unikał infamii. C. b. została wprowadzona w I w. p.n.e.

cestrus (łac., także cestrum, z gr. kestron) rylec metalowy, za pomocą którego w tzw. technice enkaustycznej rozprowadzano farby woskowe na płycie kamiennej lub na desce.

ceterum censeo łac. ja zresztą jestem zdania. Początek wypowiedzi Katona Starszego, usiłującego przekonać senat rzymski o konieczności wznowienia wojny z Kartaginą i ostatecznego jej pokonania; dlatego powtarzał ustawicznie ceterum censeo Carthagmem delendam esse, ja zresztą jestem zdania, że Kartaginę należy zburzyć;

Cethegus przydomek niektórych przedstawicieli rodu Korneliuszów: 1. Marcus Comelius C. pretor w r. 211, konsul w r. 204 p.n.e., pokonał w r. 203 brata Hannibala, Magona; był wybitnym mówcą. 2. Caius Comelius C., konsul w r. 197 p.n.e., odniósł zwycięstwo nad Galami w północnej Italii. 3. Publius Cornelius C. skazany był w r. 88 p.n.e. przez Sullę na wygnanie, potem jednak przeszedł na stronę Sulli i wrócił do Rzymu, gdzie cieszył się wielką popularnością. 4. Caius Cornelius C; przyjaciel Katyliny i uczestnik jego spisku; postawiono mu za zadanie zabicie kilku senatorów, przede wszystkim Cycerona. Przez wysłanie listu do AUobrogów ujawnił swój udział w spisku; został uwięziony wraz z Lentulusem i stracony 5 grudnia 63 r.-p.n.e.